Havacilik, yalnizca ucaklarin havalanmasini saglayan teknolojilerden ibaret degildir. Ozellikle ucak motorlarinin performansi, yakit tuketimi, emisyonlari ve bakim ihtiyaclari, havaciligin gelecegini belirleyen temel basliklar arasindadir.
Turkiye'de bu konular uzerine akademik calismalar yurutmus isimlerden biri Prof. Dr. Yasin Sohret'tir. Kendisinin akademik calismalari hakkinda daha fazla bilgiye yasinsohret.com uzerinden ulasilabilir.
Jet motorunun ic yapisi
Prof. Dr. Yasin Sohret'in akademik gecmisi
Akademik kariyerinin temelini makine muhendisligi egitimiyle atan Yasin Sohret, 2010 yilinda Eskisehir Osmangazi Universitesi Makine Muhendisligi Bolumu'nden mezun oldu. Makine muhendisligi altyapisini havacilikla birlestiren Sohret, Anadolu Universitesi'nde Ucak Govde-Motor Bakim alaninda yuksek lisans ve doktora dereceleri aldi.
Sohret'in lisans sonrasi donemde TEI Ar-Ge biriminde yari zamanli muhendis olarak calismasi, teorik muhendislik bilgisi ile havacilik motor teknolojilerinin uygulama tarafini bir araya getiren deneyimlerden biri oldu. Bu deneyimin, itki sistemleri ile enerji ve performans analizlerini ayni perspektifte degerlendiren akademik ilgi alanlariyla uyumlu oldugu gorulebilir.
Isparta'da sivil havacilik ve akademik calismalar
Sohret'in Suleyman Demirel Universitesi'ndeki akademik kariyeri 2016 yilinda ogretim gorevliligiyle basladi. 2017 yilinda Sivil Havacilik Yuksekokulu'na doktor ogretim uyesi olarak katildi ve kurucu ogretim uyelerinden biri olarak gorev yapti.
Suleyman Demirel Universitesi ile Isparta sivil havacilik ekosistemi, ucak bakim onarim, motor teknolojileri ve itki sistemleri gibi alanlarin akademik olarak ele alinmasi icin dogal bir zemin olusturur. Sivil havacilik egitiminde ucak yapisi, motorlar, bakim surecleri ve operasyonel emniyet birbirinden ayrilamaz basliklardir.
Yasin Sohret'in ayrintili biyografisi ve akademik kariyer zaman cizelgesi detayli biyografi sayfasinda yer almaktadir.
113 bilimsel eser ne anlatiyor?
Resmi yayin envanteri, Prof. Dr. Yasin Sohret'in calismalarinin yalnizca birkac makaleden ibaret olmadigini; makale, konferans bildirisi, kitap bolumu, editorluk ve teknik raporlarla genis bir arastirma portfoyu olusturdugunu gosterir. Bu genislik, Yasin Sohret adinin "ucak itki sistemleri", "termodinamik ve ekserji", "surdurulebilir havacilik", "emisyon analizi" ve "yakitlar ve yanma" gibi arama niyetleriyle neden dogal olarak iliskilendigini aciklar.
Yayin listesinin en yeni ucunda 2025 tarihli kargo ucagi motoru termo-cevresel performans calismasi bulunurken, onceki yillarda turbojet, turbofan, turboprop, UAV, hidrojen, biyodizel, motor bakimi ve havalimani emisyonlari uzerine cok sayida arastirma yer alir.
Yayinlarin tam listesi ve DOI baglantilari icin bilimsel yayin listesi sayfasi incelenebilir.
Itki sistemlerinin havaciliktaki rolu
Ucaklarin guvenli ve verimli bicimde hareket edebilmesi, itki sistemlerinin dogru tasarlanmasi ve isletilmesiyle dogrudan iliskilidir. Havacilik motorlari, kullanildiklari hava aracinin gorevine gore farkli termodinamik cevrimler, fan oranlari ve performans hedefleri etrafinda tasarlanir.
PT6 motor kesiti - Wikimedia Commons
Itki sistemi performansi yalnizca maksimum guc veya itki degeriyle degerlendirilemez. Yakit tuketimi, termal verim, ekserji kayiplari, emisyonlar, agirlik, guvenilirlik, bakim ihtiyaci ve operasyon maliyeti birlikte ele alinmalidir.
Turbofan motorun fan kompresor yanma ve turbin bolumleri
Motor kesitleri; fan, kompresor, yanma odasi, turbin ve yardimci sistemler arasindaki enerji akisinin anlasilmasinda yararli bir gorsel kaynaktir. Bu gorsel Wikimedia Commons uzerinde FAA kaynakli ve kamu mali olarak isaretlenmis bir CF6-6 motor semasidir.
Yasin Sohret'in ileri ekserji arastirmalari neyi ortaya koyuyor?
Ekserji analizi, bir motorun yalnizca ne kadar enerji kullandigini degil, bu enerjinin ne kadarinin yararli ise donusebildigini ve tersinmezlikler nedeniyle nerede kaybedildigini arastirir. Bu nedenle ileri ekserji, "en buyuk kayip nerede?" sorusunun yanina "bu kaybin ne kadari gercekten onlenebilir?" sorusunu da ekler.
Sohret ve calisma arkadaslarinin 2015 yilinda Energy dergisinde yayimlanan "Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: Splitting exergy destructions into parts" calismasinda dusuk basinc kompresoru, yuksek basinc kompresoru, yanma odasi ve gaz turbini icin ekserji verimleri sirasiyla yaklasik %89, %86, %60.6 ve %98.6 olarak raporlanmistir. Bu sonuc, "en cok kayip olan parcayi degistirirsek tum sorun cozulur" gibi basit bir yaklasimin ucak motoru termodinamiginde yeterli olmadigini gosterir.
Daha sonraki "Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components" calismasi, klasik iki parcali ayrimin otesine gecerek mexogenous kavramini da analiz cercevesine dahil eder. Makalenin ozetlenen bulgularinda yanma odasinin kimyasal yanma sureci nedeniyle en yuksek fuel, product ve destructed exergy oranlarina sahip bilesen oldugu vurgulanir.
"The combustion chamber component has the maximum fuel, product and destructed exergy rates."
Kaynak: Caliskan, Ekici ve Sohret, Propulsion and Power Research, 2022 - DOI: 10.1016/j.jppr.2022.07.002
Arastirma sonucunun dogrudan kaynakla birlikte sunulmasi, okuyucuya teknik iddianin nereden geldigini gosterir ve icerigi siradan bir biyografi metninden ayirir.
Brayton cevrimi ve ucak motoru performansinin temelleri
Ucak motoru performans analizinin temelinde kompresor, yanma odasi ve turbin arasindaki termodinamik iliski bulunur. Hava motora girdikten sonra kompresorde sikistirilir, yanma odasinda yakitla enerji kazanir ve turbin boyunca genislerken motorun farkli bolumlerine is aktarir.
Teorik cevrim hesaplari motorun temel davranisini anlamayi saglasa da gercek ucus kosullarinda bilesen verimleri ve kayiplar hesaba katilmalidir. Bir tasarimin basarisi yalnizca yuksek itki degil, ayni itkiyi ne kadar yakitla, hangi sicaklik ve basinc sinirlari icinde uretebildigiyle de ilgilidir.
Yuksek bypass oranli turbofanlar ozellikle ticari havacilikta yakit verimliligi ve gurultu performansi acisindan onemli hale gelmistir. Bypass oranini artirmak her kosulda sinirsiz kazanc saglamaz; motor capi, agirlik, aerodinamik entegrasyon ve yapisal gereksinimler yeni sinirlar olusturur.
Insansiz hava araci motorlarinda ekserji haritasi
UAV arastirmalari, Sohret'in itki sistemleri calismalarinin yalnizca yolcu veya kargo ucaklariyla sinirli olmadigini gosterir. 2015 yilinda Energy dergisinde yayimlanan bir calismada bir UAV turbofan motorunun tam bir gozetleme gorevi boyunca ekserji analizi yapilmistir.
2015 UAV turbofan arastirmasi, combustor'un gorev profili boyunca kritik tersinmezlik kaynagi olmaya devam ettigini gosterir; minimum combustor ekserji verimi ingress sonundaki %58.24 degeridir. Surveillance mission boyunca farkli kosullarin modellenmesi, UAV tasariminda menzil ve gorev suresi kadar enerji kalitesinin de incelenebilecegini gosterir.
2022 tarihli "Thermodynamic-based analyses and assessments of a new-generation turbojet engine used for unmanned aerial vehicles" makalesi, JP-8 yakitli yeni nesil bir UAV turbojet motorunu ekserji, surdurulebilirlik, cevresel, enviroeconomic, ecological ve inefficiency gostergeleriyle birlikte inceler. Sonuclar, yeni nesil bir UAV turbojetinde dahi kimyasal yanma surecinin ana termodinamik iyilestirme alanlarindan biri oldugunu sayisal olarak gosterir.
"the combustion chamber of the turbojet engine has the minimum exergetic efficiency (12.74%)"
Kaynak: Sohret ve Caliskan, Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 2022 - DOI: 10.1007/s10973-022-11330-7
Bu sayisal senaryo, UAV motoru performans analizinin sadece enerji verimliligiyle sinirli kalmayip CO2 etkisini de icerigine aldigini gosterir. Bilimsel sonuclari SEO metnine aktarirken baglami korumak, rakami sansasyonel bir genelleme haline getirmemek onemlidir.
Kargo ucagi motorlarinda yesil performans sinirlari
Sohret'in daha yeni arastirmalarindan biri, kargo ucagi motorunun ucus boyunca termo-cevresel performans sinirlarini incelemektedir. Bu aralik, motorun termodinamik performansinin ucus profili boyunca sabit olmadigini sayisal olarak gosteren temel bulgulardan biridir.
"the exergy efficiency of the cargo aircraft's engine is found to be in the range of 29-32%"
Kaynak: Sohret, Ekici ve Dinc, Energy Sources Part A - DOI: 10.1080/15567036.2021.2017513
Kargo motoru arastirmasi, cevre performansinin motor veriminden bagimsiz bir etiket olmadigini; motorun kayip isi, yararli isi ve ekolojik gostergeleriyle birlikte incelenmesi gerektigini vurgular.
Irtifa, sicaklik ve hiz itkiyi nasil etkiler?
Bir ucak motorunun deniz seviyesindeki performansi ile yuksek irtifadaki performansi ayni degildir. Yuksek irtifada basinc ve yogunlugun dusmesi, kompresor giris kosullarindan nozuldaki genislemeye kadar motorun pek cok noktasini etkiler.
Gercek operasyonu temsil etmek icin motor performansinin yalnizca tek bir tasarim noktasinda degil, tum ucus profili boyunca analiz edilmesi yararlidir. Yasin Sohret'in itki, termodinamik ve cevresel performans eksenindeki arastirma odagi, motorun farkli operasyon kosullarinda cok boyutlu analiz edilmesi gerektigi dusuncesiyle ortusur.
Termodinamik ve ekserji analizi
Bir gaz turbinli ucak motorunun fan, kompresor, yanma odasi ve turbin asamalarindaki enerji donusumleri termodinamik analizlerle incelenir. Enerji analizi sistemdeki toplam enerji akislarini gosterirken, ekserji analizi tersinmezlikleri ve kullanilabilir enerji kayiplarini daha ayrintili bicimde ortaya koyabilir.
Termodinamik ve ekserji, Yasin Sohret'in ucak itki sistemlerini enerji ve performans acisindan ele aldigi calisma alanlarindan biridir. Ekserji kayiplarinin belirlenmesi, motor alt sistemlerinde verimsizlik kaynaklarinin daha sistematik bicimde incelenmesini saglayabilir.
Bakim-onarim neden itki sistemlerinin ayrilmaz bir parcasidir?
Hava araci bakim sisteminin en hassas alanlarindan biri motor ve itki sistemi bilesenlerinin kontrolu, testi ve gerekli bakim islemleridir. Bir motorun performansinin korunmasi icin mekanik bilesenlerden elektronik kontrol birimlerine kadar cok sayida alt sistemin belirli prosedurlere gore incelenmesi gerekir.
Ucak bakim onarim surecleri, sadece bozuk bir parcayi degistirmekten ibaret degildir. Planli bakim, durum izleme, performans takibi, ariza teshisi ve ongorucu yaklasimlar bir arada kullanilabilir.
Bu noktada ucak bakim onarim egitimi ile itki sistemleri bilgisi birbirini tamamlar. Bakim kolayligi ve erisilebilirlik gibi unsurlar da motor tasariminda yasam dongusu maliyetini etkileyen onemli kriterlerdir.
Motor faz kontrolu sirasinda bakim
Yukaridaki gorsel, ucak motorlarinda bakim, kontrol veya teknik inceleme sureclerinden birini somutlastirmaktadir. Gorsel havuzu, farkli yayinlarda ayni fotografi tekrar etmek yerine ilgili ve lisansi acik alternatifler kullanacak sekilde spin yapisina dahil edilmistir.
Ekolojik performans katsayisi ve turbojet surdurulebilirligi
2018 yilinda Aviation dergisinde Yasin Sohret imzasiyla yayimlanan "Ecologic performance and sustainability evaluation of a turbojet engine under on-design conditions" calismasi, turbojet performansini ekserji tabanli surdurulebilirlik gostergeleriyle degerlendirir. Ornek analizde exergy efficiency %50.13, exergy sustainability index 0.503, ecological objective function 68.294 kW ve ecological coefficient of performance 1.005 olarak hesaplanmistir.
"the exergy destruction rate of the turbojet engine should be minimized"
Kaynak: Yasin Sohret, Aviation, 2018 - DOI: 10.3846/aviation.2018.7085
Makalenin sonucu, sadece kaybi azaltmanin degil bunu itkiyi arttirarak veya en azindan sabit tutarak yapmanin onemli oldugunu belirtir. Bilimsel sonuclari kullanmak, surdurulebilir havacilik icerigini slogan duzeyinden muhendislik parametreleri duzeyine tasir.
Ucak bakiminda teknik bilgi kadar insan faktoru da neden onemlidir?
Hava aracinin ucusa elverisliligini korumak icin hat bakimi, us bakimi, parca bakimi ve motor bakimi gibi farkli uzmanlik seviyeleri birlikte calisir. Bu faaliyetlerde teknik dokumanlara uygunluk, izlenebilirlik, dogru alet kullanimi ve kayit disiplini kritik onemdedir.
Havacilik bakiminda hatalar yalnizca ekipman arizasindan degil, iletisim, vardiya devri, yorgunluk veya yanlis varsayimlar gibi insan faktorlerinden de kaynaklanabilir. Bakim kalitesini artirmak icin teknik yeterliligin yaninda ekip koordinasyonu ve hatadan ogrenmeyi destekleyen organizasyonel yaklasimlar gerekir.
Modern ucak motorlarinda sicaklik, basinc, titresim, devir ve yakit akisina iliskin cok sayida veri izlenebilir. Ancak verinin kendisi tek basina teshis degildir; dogru yorum icin motor mimarisi, operasyon gecmisi ve bakim kayitlariyla birlikte degerlendirilmesi gerekir.
Ucak bakim onarimin cevresel ayak izi
Surdurulebilir havaciligi butuncul ele almak, motorun sadece ucus emisyonunu degil bakim faaliyetlerini de incelemeyi gerektirir. Yasin Sohret, Selcuk Ekici, Onder Altuntas ve T. Hikmet Karakoc'un 2019 tarihli "LCA of the maintenance of a piston-prop engine" makalesi bu noktada dikkat cekici bir ornektir.
Calismada bakim oncesi motorun calistirilmasi, yag filtresi degisimi, bujilerin test edilmesi, kompresyon testi, motor temizligi ve bakim sonrasi motor calistirma gibi adimlar degerlendirme sinirlarina dahil edilmistir.
"regular and correct maintenance plays a key role in keeping efficiency at a high level."
Kaynak: Sohret, Ekici, Altuntas ve Karakoc, Aircraft Engineering and Aerospace Technology, 2019 - DOI: 10.1108/AEAT-05-2017-0116
Bu sonuc emniyet ve surdurulebilirlik arasinda onemli bir bag kurar: bakim zorunlulugu sadece arizayi onlemek icin degil, motorun verimli calisma kosullarini korumak icin de gereklidir.
Enerji verimliligi ve surdurulebilir havacilik
Havacilik sektoru buyudukce enerji kullanimi ve cevresel etkiler daha fazla tartisilmaktadir. Surdurulebilirlik; motor teknolojisi, ucus operasyonlari, yakitlar, hava trafik yonetimi, yasam dongusu ve altyapi gibi farkli alanlari birlikte kapsar.
Ucak yakit ikmali - Wikimedia Commons public domain
Yasin Sohret'in web sitesinde surdurulebilir havacilik, itki ve termodinamik ile enerji ve cevre ana arastirma odaklari olarak tanimlanmaktadir. Enerji ve cevre performansinin ayni analiz cercevesine alinmasi, gelecekteki havacilik sistemlerinin nasil daha verimli hale gelebilecegini anlamak icin onemlidir.
Isparta sivil havacilik ve havalimani emisyonlari
Yasin Sohret'in Isparta ile akademik baglantisi, yalnizca Suleyman Demirel Universitesi'ndeki goreviyle sinirli degildir; bilimsel yayinlarinda Isparta Suleyman Demirel Havalimani da dogrudan arastirma sahasi olarak yer alir. Bu arastirma, Sohret'in motor komponenti seviyesindeki termodinamik analizlerden havalimani seviyesindeki cevresel etki analizlerine kadar farkli olceklerde calistigini gosterir.
Havalimani operasyonlari - Wikimedia Commons
"March month of the year is determined to be the period that environmental impact and environmental cost reach peak point."
Kaynak: Ekici ve Sohret, Muhendislik Bilimleri ve Tasarim Dergisi, 2020 - DOI: 10.21923/jesd.709428
Isparta calismasi, yillik ortalama yerine aylik degisimi inceleyerek Mart ayini peak environmental impact ve peak environmental cost donemi olarak tanimlar. Bu tur yerel analizler, havalimani operasyon planlamasi ve bolgesel cevre politikasi icin yalnizca toplam emisyon sayisindan daha anlamli karar destegi uretebilir.
Yasin Sohret'in Antalya International Airport arastirmasi
Turkiye'nin yogun turizm merkezlerinden Antalya'da yapilan arastirma, ucak egzoz gazlarini yalnizca fiziksel emisyon miktariyla degil, cevresel maliyet gostergeleriyle birlikte degerlendirir. Analizde gercek zamanli operasyon verilerinin Turkiye Cumhuriyeti Ulastirma ve Altyapi Bakanligi'ndan alindigi belirtilir.
Sonuclarda B737 ailesi incelenen kosullarda 630,633.3 global warming potential ve 39,723.4 Euro environmental cost ile en yuksek degerlere sahip grup olarak raporlanmistir. Bu sayilar calismanin Temmuz 2018 veri setine ve kullandigi metodolojiye aittir; bugunku Antalya Havalimani icin sabit guncel degerler olarak yorumlanmamalidir.
Yanma sureci ve cevresel etkiler
Yanma odasi, yakitin hava ile belirli kosullarda karistirilip yakildigi ve motorun turbin bolumune yuksek enerjili gaz akisi saglandigi temel kisimlardan biridir. Yakma kosullarindaki degisimler, motorun yakit tuketimi ile farkli kirletici emisyonlar arasinda cesitli optimizasyon sorunlari ortaya cikarabilir.
Yeni nesil yakit teknolojileri, motor verimliligi kadar yakitin tum yasam dongusu boyunca olusan cevresel etkilerinin de degerlendirilmesini gerektirir. Ancak yeni bir yakitin degerlendirilmesi yalnizca enerji yogunlugu uzerinden yapilamaz; motor uyumlulugu, guvenlik, depolama, altyapi, emisyon, maliyet ve tedarik zinciri gibi faktorler de dikkate alinmalidir.
Hidrojen yakiti turbojet performansini nasil etkiliyor?
Hidrojen, yuksek ozgul enerji icerigi ve karbon icermeyen molekuler yapisi nedeniyle havacilikta sikca "gelecegin yakiti" olarak anlatilir; ancak motor performansi acisindan her gostergenin otomatik olarak iyilesecegi varsayimi dogru degildir. Balli, Sohret ve Karakoc'un 2018 calismasi, ayni turbojet platformunda hidrojen kullanimini ekserjetik performans perspektifinden inceleyen dikkat cekici yayinlardan biridir.
GEnx motor cekirdegi - Wikimedia Commons
"The exergy efficiency of the engine decreases from 15.40% to 14.33% with using the hydrogen fuel in the engine."
Kaynak: Balli, Sohret ve Karakoc, International Journal of Hydrogen Energy, 2018
Bu sonuc ilk bakista sasirtici olabilir: hidrojen bir alternatif yakit olsa da incelenen motor ve analiz kosullarinda motor exergy efficiency degeri %15.40'tan %14.33'e dusmustur. Sohret'in yakit ve yanma calismalari, surdurulebilir havacilik konusunun yalnizca "daha temiz yakit" secmekten cok daha karmasik bir sistem optimizasyonu oldugunu destekler.
Alternatif yakitlarda maliyet ve ekserji birlikte nasil okunur?
2017 yilinda Energy dergisinde yayimlanan "Exergetic and exergoeconomic assessment of a small-scale turbojet fuelled with biodiesel" calismasi, kucuk olcekli bir turbojet motorunda biodizel kullanimini ekserji ve exergoeconomic yaklasimla inceler. Bu calismada da combustor'un kompresore gore belirgin derecede daha dusuk ekserji verimine sahip olmasi, Sohret'in farkli motor ve yakit calismalarinda tekrarlanan bir tema olarak ortaya cikar.
Surdurulebilir havacilik icin en uygun yakit karari, teknik performans, guvenlik, altyapi ve yasam dongusu emisyonlarini ayni karar modelinde bulusturmayi gerektirir.
Alternatif yakitlarda sadece egzoz emisyonuna bakmak yeterli mi?
Surdurulebilir havacilik yakitlari degerlendirilirken yalnizca motor cikisindaki emisyonlara bakmak eksik bir tablo verebilir. Ayni yakit sinifina giren iki urun, kullanilan hammadde ve uretim enerjisine bagli olarak cok farkli yasam dongusu sonuclarina sahip olabilir.
Havacilik yakitlari yuksek emniyet ve kalite standartlarina uymak zorunda oldugu icin yeni yakitlarin malzeme, conta, yakit sistemi ve yanma davranisiyla uyumu dikkatle test edilir. Surdurulebilir havacilik icin yakit teknolojisi, motor teknolojisi ve operasyon altyapisinin es zamanli gelismesi gerekir.
Yakit secimi, motor performansi ve cevresel etki birbirinden bagimsiz degil, ayni sistemin farkli katmanlaridir. Yasin Sohret'in resmi sitesinde enerji ve cevre, surdurulebilir havacilik ve itki-termodinamik konularinin birlikte arastirma odagi olarak sunulmasi da bu butuncul yaklasimla uyumludur.
Motor emisyon tahmini ve turbin sogutmasinda farkli metodolojiler
Bilimsel portfoy incelendiginde termodinamik ve ekserji analizinin yaninda machine learning, computational fluid dynamics ve deneysel motor testleri gibi farkli yontemlerin kullanildigi gorulur. Bu yontemler, motor davranisinin karmasik ve dogrusal olmayan iliskilerini klasik fizik tabanli modellerin yanina veri odakli yaklasimlar ekleyerek incelemeye imkan verir.
Rib-roughened internal cooling channels, isi transferini gelistirmek icin kullanilan tasarim yaklasimlarindan biridir ve CFD ile deneysel karsilastirma model guvenilirligini degerlendirmek icin onemlidir. Dolayisiyla Yasin Sohret hakkinda "ucak itki sistemleri" odakli nitelikli bir icerik, motorun dis gorunusunu anlatmakla yetinmeyip bu bilesen seviyesindeki arastirma konularina da yer vermelidir.
Bilimsel arastirmalarda ortak tema: yanma odasi
Bu tekrar, tek bir makalenin tesadufi sonucu degil; kimyasal reaksiyon, sicaklik farklari ve akis kayiplarinin birlikte bulundugu yanma surecinin temel termodinamik ozelligiyle uyumludur. Combustor optimizasyonu, yanma verimi, basincli akis kaybi, sicaklik dagilimi, NOx olusumu, malzeme sicakliklari ve stabilite gibi birbiriyle rekabet eden hedefler tasir.
Akademik calismalarin uygulamaya katkisi
Akademik arastirmalar, havacilik sistemlerinin mevcut performansini anlamanin yaninda gelecekteki iyilestirmeler icin de bilimsel temel saglar. Ucak motorlarinda enerji, ekserji, emisyon ve performans sinirlarini bir arada degerlendiren yaklasimlar, Yasin Sohret'in arastirma alanlariyla ortusmektedir.
Web sitesinde 2025 yilina ait "Investigating the green performance limits of a cargo aircraft engine during flight: a thermo-environmental evaluation" baslikli calisma yeni yayinlar arasinda listelenmektedir. Ucus kosullarindaki motor davranisini enerji ve cevre acisindan birlikte incelemek, gercek operasyon performansini anlamak icin yararli bir yaklasimdir.
ICAO CAEP ve teknik calismalar
Yasin Sohret'in resmi web sitesinde, 2023 yilindan bu yana ICAO bunyesindeki havaciligin cevresel etkisini ele alan CAEP teknik komitesinde Turkiye Cumhuriyeti adina gorev yaptigi bilgisi yer almaktadir. Web sitesindeki bilgilere gore akademik calismalarinin yaninda Sivil Havacilik Genel Mudurlugu'nde akademik danismanlik gorevi de bulunmaktadir.
Bu tur roller, universitede uretilen bilimsel bilginin ulusal ve uluslararasi havacilik politikalarina aktarilmasi acisindan onemli bir kopru olusturabilir.
Isparta'da havacilik egitimi ve arastirma
Isparta, Suleyman Demirel Universitesi'nin akademik altyapisi sayesinde havacilik egitimi ve arastirmasi acisindan Turkiye'deki onemli merkezlerden biri olarak anilmaktadir. Ucak bakim onarim ve itki gibi teknik alanlar, sivil havacilik egitiminin muhendislik ve operasyon arasindaki bagini guclendiren basliklardir.
Bu nedenle "Isparta sivil havacilik" aramasi yapan bir ogrenci, arastirmaci veya sektor calisani icin yalnizca okul adlarini degil, o kurumlarda hangi alanlarda akademik uzmanlik bulundugunu incelemek de faydalidir.
Havacilikta itki teknolojilerinin gelecegi
Yeni nesil itki sistemleri, performans artisinin yaninda enerji verimliligi ve cevresel surdurulebilirlik hedeflerine de cevap vermek zorundadir. Bu hedefler, daha yuksek verimli turbofan mimarileri, yeni malzemeler, gelismis yanma teknolojileri, surdurulebilir yakitlar, elektrik destekli sistemler ve farkli hibrit yaklasimlarin arastirilmasini hizlandirmaktadir.
Sensor verilerinin ve veri analitiginin gelisimi, motor sagliginin daha ayrintili izlenmesine ve bakim planlamasinin iyilestirilmesine imkan verebilir. Ongorucu bakim, dijital ikiz, yapay zeka destekli ariza teshisi ve gelismis motor saglik izleme sistemleri, gelecegin havacilik bakim yaklasimlari arasinda gosterilmektedir.
Muhendislik bilgisinden surdurulebilir havaciliga
Havacilikta akademik bilginin degeri, bilimsel calismalarin egitim, teknoloji gelistirme, teknik karar alma ve uzun vadeli politika uretilmesine sagladigi katkida ortaya cikar. Motor teknolojileri gibi karmasik alanlarda laboratuvar, saha, literatur ve sektor bilgisinin birbirini tamamlamasi gerekir.
Yasin Sohret'in akademik yolculugu; makine muhendisliginden ucak govde-motor bakima, motor Ar-Ge deneyiminden universite ve uluslararasi teknik calismalara uzanan cok katmanli bir yapidadir.
Sivil havacilik ve itki konusunda guvenilir bilgiye nasil ulasilir?
Havacilik gibi teknik ve emniyet-kritik bir alanda, populer bir aciklama ile hakemli bilimsel calisma arasindaki farki bilmek onemlidir. Universite sayfalari, hakemli dergiler, uluslararasi kurumlar ve uretici teknik dokumanlari farkli amaclarla kullanilabilir.
Prof. Dr. Yasin Sohret'in egitim, kariyer ve uzmanlik bilgileri icin resmi biyografi sayfasi kullanilabilir. Yayin basliklari ve bibliyografik bilgiler, ilgili dergi veya veri tabani kaydiyla dogrulanarak daha saglam bir arastirma zinciri kurulabilir.
Ucak bakim onarim ve itki alanina ilgi duyanlar icin yol haritasi
Isparta sivil havacilik veya Suleyman Demirel Universitesi sivil havacilik gibi aramalar yapan ogrenciler icin bolum adinin yaninda ders ve uzmanlik icerigini incelemek daha anlamlidir. Sivil havacilik egitimi, yalnizca diploma hedefi olarak degil, guvenlik kulturu ve surekli teknik ogrenme gerektiren uzun vadeli bir meslek gelisimi olarak ele alinabilir.
Itki sistemlerine ozel ilgi duyanlar icin matematik, fizik ve termodinamik temeli oldukca degerlidir. Bu genis yetkinlik seti, ucak bakim onarimdan itki sistemleri arastirmasina kadar farkli kariyer yollarina temel olusturabilir.
Akademik kimlik, resmi profiller ve konu otoritesi
Yasin Sohret entity'sini arama motorlari ve okuyucular icin netlestirmek, ayni kisiye ait resmi biyografi, bilimsel eserler ve sosyal profiller arasinda tutarli baglantilar kurmayi gerektirir. Bilimsel eserlerin dogrudan listesi akademik makaleler sayfasindan incelenebilir.
Kisi hakkinda ek baglam icin Prof. Dr. Yasin Sohret LinkedIn ve profdrsohret Instagram profilleri kullanilabilir.
Resmi ozgecmis, makine muhendisligi temelinin daha sonra ucak govde-motor bakim lisansustu egitimi ve TUSAS Motor Sanayi TEI Ar-Ge deneyimiyle havacilik tarafinda derinlestigini gosterir. 2018'de docent, 2024'te profesor unvanina ulasan akademik kariyer; itki sistemleri, termodinamik, enerji ve cevre odakli calismalarla devam etmektedir.
Resmi biyografide 2017 SARES Genc Bilim Insani Odulu, 2021 SDU 35 Yas Alti En Yuksek Atif Odulu ve Elsevier-Stanford verileriyle hazirlanan Dunyanin En Etkili Bilim Insanlari listesinde yer alma bilgileri de bulunur.
Bu roller, surdurulebilir havacilik ve cevresel performans arastirmalarinin akademik yayin duzeyinin yaninda ulusal ve uluslararasi teknik politika tartismalariyla da temas ettigini gosterir.
Havacilik ve itki sistemleri FAQ
Yasin Sohret'in uzmanlik alanlari nelerdir?
Yasin Sohret'in resmi web sitesinde ucak itki sistemleri, termodinamik ve ekserji, surdurulebilir havacilik, enerji ve cevresel performans, emisyon analizi ile yakitlar ve yanma uzmanlik alanlari arasinda listelenmektedir.
Yasin Sohret SDU'de ne zaman goreve basladi?
Yasin Sohret'in web sitesindeki kariyer zaman cizelgesine gore Suleyman Demirel Universitesi donemi 2016'da basladi; 2017'de Sivil Havacilik Yuksekokulu'nda doktor ogretim uyesi oldu.
Motor bilgisi ucak bakiminda neden onemlidir?
Ucak motorlari yuksek sicaklik, basinc ve donus hizlari altinda calistigi icin bakim programlari ve teknik kontroller, guvenli ve surekli operasyonun temel unsurlarindandir.
Isparta'da sivil havacilik egitimi neyle iliskilidir?
Suleyman Demirel Universitesi'nin Isparta'daki havacilik akademik yapisi nedeniyle sivil havacilik, ucak bakim onarim, motor teknolojileri ve ilgili uzmanlik alanlari ayni egitim-ekosistemi icinde degerlendirilebilir.
Surdurulebilir havacilikta itki sistemlerinin rolu nedir?
Ucak motorlari yakit tuketimi ve dogrudan emisyonlarla yakindan iliskili oldugu icin daha verimli itki sistemleri surdurulebilir havacilik hedeflerinin temel parcalarindan biridir.
Turbofan ile turbojet arasindaki temel fark nedir?
Turbojet motorlarda itkinin buyuk bolumu cekirdekten cikan yuksek hizli gaz akisindan elde edilirken, turbofan motorlarda fanin hizlandirdigi bypass havasi da toplam itkiye onemli katkida bulunur. Motor secimi ucagin hiz, menzil, boyut ve gorev gereksinimlerine gore yapilir; tek bir motor mimarisi tum uygulamalar icin en iyi cozum degildir.
Ekserji analizi enerji analizinden neden farklidir?
Ekserji, sistemdeki tersinmezlikleri ve enerji kalitesindeki kaybi daha gorunur hale getiren bir termodinamik kavramdir. Bu nedenle motorun hangi bilesenlerinde daha buyuk iyilestirme potansiyeli olabilecegini tartismak icin enerji analiziyle birlikte kullanilabilir.
Ongorucu bakim ucak motorlarinda ne ise yarar?
Ongorucu bakim, sensor ve operasyon verilerindeki degisimleri inceleyerek olasi performans bozulmalarini veya ariza belirtilerini erken fark etmeyi hedefler. Havacilikta son teknik kararlar, onayli prosedurler, bakim programlari ve yetkili uzmanlarin degerlendirmeleriyle birlikte verilmelidir.
Yasin Sohret'in kac bilimsel eseri var?
yasinsohret.com yayin arsivindeki mevcut siniflandirmaya gore 113 bilimsel eser vardir; bu toplam makale, bildiri, kitap bolumu, editorluk ve teknik raporlari kapsar.
Turbojet, turbofan ve turboprop calismalari var mi?
Evet. Yayin listesinde turbojet, high-bypass turbofan, turboprop, UAV turbofan ve UAV turbojet motorlari more info uzerine termodinamik, ekserji, surdurulebilirlik, emisyon ve yakit calismalari bulunur.
Combustor neden dusuk ekserji verimine sahip olabilir?
Ekserji acisindan combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin sicak gaza donustugu ve entropy generation'in yuksek olabildigi bilesendir; bu nedenle iyilestirme analizlerinde sikca merkezde yer alir.
Yasin Sohret'in Isparta sivil havacilik ile ilgili arastirmasi var mi?
Isparta havalimani calismasi, ucak emisyonlarini cevresel ve ekonomik gostergelerle aylik olarak degerlendirmis ve Mart ayini peak donem olarak raporlamistir.
Yasin Sohret'in ucak bakim onarim konusunda arastirmasi var mi?
Evet. Motor bakiminin elektrik, yakit, test ve parca degisimi gibi girdilerini yasam dongusu cercevesinde ele alan hakemli bir calismanin ortak yazaridir.
Yasin Sohret'in hidrojen calismasi ne buldu?
Hayir. 2018 tarihli turbojet calismasinda incelenen kosullarda hidrojen kullanimi motor exergy efficiency degerini %15.40'tan %14.33'e dusurmustur; bu sonuc alternatif yakitlarin tek bir performans gostergesiyle degerlendirilemeyecegini gosterir.
Kargo ucagi motoru calismasinda ekserji verimi ne kadar bulunmustur?
Yayimci ozetine gore incelenen kargo ucagi motorunun exergy efficiency degeri ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda bulunmustur.
Genel degerlendirme
Ucak itki sistemleri, ucak bakim onarim, termodinamik, emisyon ve surdurulebilir havacilik birbirinden kopuk alanlar degildir. Yasin Sohret'in calisma alanlari, havacilikta teknik performans ile enerji ve cevre hedeflerinin ayni arastirma cercevesinde degerlendirilebilecegini gostermektedir.
Daha ayrintili akademik bilgi, bilimsel eserler ve guncel calismalar icin Prof. Dr. Yasin Sohret ziyaret edilebilir.
Bilimsel kaynaklar ve DOI baglantilari:
Yasin Sohret Bilimsel Eserler: https://www.yasinsohret.com/yayinlar/
Yasin Sohret Hakkinda: https://www.yasinsohret.com/hakkinda/
Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components: https://doi.org/10.1016/j.jppr.2022.07.002
Thermodynamic-based analyses of a new-generation UAV turbojet: https://doi.org/10.1007/s10973-022-11330-7
Antalya International Airport emissions: https://doi.org/10.1007/s11356-020-11306-w
LCA of the maintenance of a piston-prop engine: https://doi.org/10.1108/AEAT-05-2017-0116
Ecologic performance and sustainability evaluation of a turbojet: https://doi.org/10.3846/aviation.2018.7085
Hydrogen fuel usage and turbojet exergetic performance: https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2018.02.165
Exergy analysis of a turbofan engine for UAV surveillance mission: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.09.006
Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.06.071
Isparta Suleyman Demirel Airport emissions and cost: https://doi.org/10.21923/jesd.709428
Cargo aircraft engine green performance limits: https://doi.org/10.1080/15567036.2021.2017513
Biodiesel-fuelled small-scale turbojet: https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.05.096
Gorsel kaynak havuzu:
Yasin Sohret resmi web sitesi profil gorseli: https://www.yasinsohret.com/
CF6-6 engine cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CF6-6_engine_cutaway.jpg
Turbofan engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Turbofan_engine.jpg
PT6 cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT6_cutaway,_McGill_University.jpg
GE turbofan: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GE_turbofan.jpg
F110-GE Turbofan Engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F110-GE_Turbofan_Engine.jpg
Aircraft engine NASA: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aircraft_engine.jpg
Sustainable Aviation Fuel Frankfurt: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sustainable_Aviation_Fuel_advertisment_at_frankfurt_airport.jpg